Menopoz


Menopoz Belirtileri

Menopoz denilen durum tıpkı bebeklik, ergenlik, cinsel olgunluk gibi hayatın doğal ve olası bir dönemidir. Menopoz döneminde yumurtalıklardaki (overler) folikül miktarı azalır ve buna bağlı olarak östrojen üretimi de azalma göstermektedir. Zamanla östrojen üretimi kesilir ve yumurtalıklar küçülür. Buna bağlı olarak adet döngüsü kesilir ve üreme yeteneği kaybolur. Menopoz sözcüğü Yunanca mens (ay) ve pause (durmak) sözcüklerinden türemiştir. Dünya Sağlık Örgütü, menopozu yumurtalıkların aktivitelerini kaybetmeleri sonucu adet döngüsünün kalıcı olarak kesilmesi olarak tanımlamaktadır.
Menopoz yaşı dünya genelinde kırk beş ile elli beş yaştır. Yapılan çalışmalar Türkiye'de ortalama menopoz yaşının kırk altı ile kırk sekiz yaş aralığında olduğunu göstermektedir. Menopoz sırasında görülebilecek olan belirtiler olarak menstrüel kanama düzeninde değişiklik, kısa ya da uzun süreçli kanama, kanama miktarında artış ya da azalma, sıcak basmaları ve terlemeler, uykuya dalmada zorlanma ve uyuma süresinde kısalma gibi uyku bozuklukları, çarpıntı, depresyon ve duygu durum değişiklikleri, unutkanlık, çabuk sinirlenme, baş ağrısı, saçlarda dökülme ve incelme, halsizlik ve kas eklem ağrıları, ciltte, gözde veya ağızda kuruluk, vajinal kuruluk, cinsel ilişkide ağrı ve cinsel istekte azalma, ani sıkışma hissi, idrar kaçırma ve sık idrara çıkma, vajinal enfeksiyonlar ve idrar yolu enfeksiyonu riskinde artış, iştah artışı, metabolizmada yavaşlama ve buna bağlı olarak kilo artışı olarak gösterilebilmektedir.

Menopoz yaklaştığı zaman yumurtalıklar östrojen adı verilen hormonu daha az üretmeye başlarlar. Bu azalma durumu gerçekleştiği zaman ȃdet döngüsü değişerek düzensiz hale gelmektedir ve zamanla durmuş olur. Vücut farklı hormon seviyelerine uyum sağlamaya çalışırken fiziksel değişiklikler de ortaya çıkabilmektedir. Menopoza girmeden aylar veya yıllar önce vücudunuzda değişiklikler fark etmeye başlamanız olasıdır. Ateş basması yaşanabilir ve ȃdet rejiminin düzensizleşmeye başladığını da gözlemleyebilirsiniz. Bu döneme perimenopoz denmektedir. Menopozun tam olarak ne zaman geleceğini kestiremez, bilemezsiniz. Yapabileceğiniz tek şey, nasıl hissettiğinize dikkat etmek ve değişiklikleri fark etmektir. Belirtilerin kişiden kişiye büyük ölçüde değişebileceğini bilmeniz ve akılda tutmanız önemlidir.
Bazı kadınlarda ise hiçbir semptom görülmeyebilir bu da normal bir durumdur. Adetlerinizin düzensiz olması menopoz yolunda olduğunuzun klasik işareti olarak gösterilir. Adet dönemleriniz daha sık veya daha seyrek gelebilir, daha ağır veya daha hafif olabilir ya da öncekinden daha uzun veya daha kısa sürebilmektedir. Ateş basması ve gece terlemeleri de deneyimleyebilirsiniz. Uyumakta güçlük yaşayabilirsiniz.
Ruh haliniz daha karamsar olabilmektedir. Bu süreçle ilgili bilgi sahibi olmak ve belirtilerin farkında olmak süreci daha kolay yönetmenize ve daha rahat bir şekilde geçiş dönemini atlatıp bu duruma alışmanıza yardımcı olur. Her ne kadar doğal bir süreç olsa da tam olarak bilinçlenmek, vücudunuzdaki etkilerini öğrenmek, bunlarla nasıl başa çıkacağınızı bilmek için doktor kontrolü ve takibi önemlidir. Psikolojik olarak zor bir süreç olabileceği için de etkilerinin farkında olarak, gerekirse psikolojik destek alınabilir ve bu sürecin hasta için rahat atlatılması sağlanabilmektedir.

Menopoz Nedir?

Menopoz kadınların adet döngülerinin bitişine işaret eden biyolojik ve doğal bir süreç olma özelliğini taşımaktadır. Menopoz kelimesi, Yunanca mens (ay) ve pause (durmak) kelimelerinin birleşimi ile oluşturulmuştur. Dünya Sağlık Örgütü, menopozu yumurtalıkların işlevlerini kaybetmeleri nedeniyle adet döngüsünün kesin olarak durması şeklinde tanımlamaktadır.
Bu süreç genel olarak, kadınların on iki normal adet döneminde hiç adet görmemesi ile teşhis edilmektedir. Üreme ve adet görme döneminden menopoza geçilen dönem ise “menopoz esnasında” anlamına gelen perimenopoz olarak isimlendirilmektedir. Menopoz yaşı normal şartlarda kırk ila ellili yaş gruplarında olurken, bazı durumlarda perimenopoza bağlı olarak adet düzensizliği otuzlu yaşlardan başlayarak da meydana çıkabilmektedir. Fakat bakıldığında bu durum, erken menopozun her zaman gerçekleşebileceği anlamına gelmemektedir.
Perimenopoz süresi boyunca kişinin vücudundaki östrojen düzeyi, yani kadınlık hormonu düzeyi düzensiz bir biçimde yükselip azalmaya başlayabilir. Buna bağlı bir biçimde menopoz dönemi boyunca kişide ortaya çıkabilecek sıcak basması, vajinal kuruluk ve enerji düşüklüğü gibi fiziksel belirtilerin yanı sıra, duygusal durumu etkileyen belirtiler sebebiyle de uyku düzeni bozulabilmektedir. Bu belirtilerin hafifletilmesi ve giderilmesi amacıyla hormon tedavisinden hayat tarzı değişimine kadar birçok tedavi yöntemi bulunmaktadır.


Menopozun Yaşı Var mıdır?

Menopozun başlangıç yaşı ortalaması elli birken, genel olarak menopoz yaş aralığı kırk beş ile elli beş yaşlarını kapsamaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde yaşayan kadınlarda menopoz, gelişmiş ülkelere göre daha erken yaşlarda görülmektedir.
Gelişmiş ülkelerde yaklaşık olarak kırk dokuz ile elli iki aralığında iken, gelişmekte olan ülkelerde kırk üç ile elli arasında gözükmektedir.
Menopoz semptomları son ȃdet döneminden dört yıl öncesine kadar uzanırken, genellikle son ȃdeti takip eden dört yıl sonraya kadar devam edebilmektedir.

Erken Menopoz Olur mu?

Erken menopozdan emin olunması yani hastalığın tespiti önemlidir bunun için öncelikle hasta öyküsü ve fizik muayene yapılır. Öncelikle hastanın öyküsü çok dikkatli incelenir. Doktor tarafından bir değerlendirmeye alınır. Erken menopoza Jinekoloji doktoru bakmaktadır ve gerekli önlemleri almaya yardımcı olmaktadırlar. Bazen sebebini araştırırken Endokrinoloji doktoru da tanı ve tedavisinde bulunabilir. Kadınlarda sıcak basmaları, menstrüasyon düzensizlikleri fark edildiği zaman hemen doktora başvurması şart ve gereklidir.
Fizyolojik menopoz doğal süreçte kırk yaştan sonra ortaya çıkmaktadır. Kırk yaştan önce gelişen erken menopoza, erken yaşta menopoz denmektedir. En erken menopoz yaşı da otuz ile otuz beş yaşlarında da olabilmektedir. Kırk yaşından önce menopoz erken veya menopozda erken dönem olarak kabul edilmektedir. Bir prematüre menopoz sebebinin prematür over yetmezliği olduğu bilinebilir.
Teknik olarak, erken over yetmezliği prematüre menopoz ile aynı şey değildir. Prematür over başarısızlığında yumurtalıklar kırk yaşından önce normal bir şekilde çalışmayı bırakmış olurlar. Prematür over yetmezliği olan kadınların menstruasyon dönemleri hala devam edebilir, fakat genel olarak bakıldığında infertilite yaşarlar. Erken yumurtalık yetmezliğine genellikle primer yumurtalık yetmezliği de eşlik etmektedir. Erken yumurtalık yetmezliğine genellikle erken menopoz semptomları eşlik etmektedir. Erken menopoza pek çok şey etki edebilmektedir.

Örneğin otoimmün hastalıklar neden olabilir. Tiroid bezinin, böbrek üstü bezlerinin hastalık öyküsü varsa üreme sistemi de bu durumdan etilenir. Kötü ekoloji de sebep olmaktadır. Risk altında, örneğin Çernobil bölgesinde, olumsuz çevresel alanlarda uzun süre yaşayan kadınlarda erken menopoz görülmektedir. Ciddi kaygı, endişe ve stres yaşamak, normal hormonal sistemi değiştirir ve yumurtalık rezervinin tükenmesinde katkıda bulunur. Sigara yine bu faktörlerden biridir. Sağlığa pek çok olumsuz etkisi olduğu gibi menopoz üzerinde de vardır.
Bu faktörün üreme dahil vücudun tüm bölgeleri üzerinde olumsuz bir etkisi bulunmaktadır. Toplumda kadınların yüzde üçünde erken menopoz görülür. Yapılan ağır ve bilinçsiz diyetler de bir etmendir. Bazı kadınlar ekstra kilolardan kurtulmak için sıkı diyetler yapar ve uygularlar. Sonuç olarak, birçok mineral ve vitamin vücuda girmez ve gerekli maddeler sentezlenmezler.
Tıbbi müdahale de bu süreci etkileyen etmenlerdendir. Şiddetli hastalıklar, onkolojik hastalıklar güçlü ilaçların kullanılmasını gerektirir ve o ilaçlar yumurtalara negatif etki gösterir. Menopoz semptomları daha erken gelişir ve daha şiddetlidir. Metabolik Bozukluklar: Örneğin diyabet de menopoz üstünde etkilidir.